Psikoteknik, İl Sağlık Müdürlüğü ruhsatlı bir psiko-teknik değerlendirme merkezinden randevu alınarak başlar. Merkeze kimlik ve ehliyet fotokopisiyle gidilir, 12 testin tamamı kişiye göre 60 ila 90 dakika sürer ve psikolog imzalı rapor o gün elinize geçer. Rapor 45 gün içinde bir psikiyatri uzmanına onaylatılınca kayıt e-Devlet’e işlenir ve işverene bu kayıt gösterilir.
Psikoteknik belgesi lazım, nereden başlamalı?
Çoğu sürücü bu belgeyi işvereni istediği gün öğrenir. Yeni girdiğiniz lojistik firması personel dosyası için raporu isteyebilir, servis şirketi sözleşme yenilerken sorabilir ya da elinizdeki raporun beş yılı dolmuş olabilir. Hangi nedenle gerektiğini baştan bilmek, merkezde hangi evrakın isteneceğini de belirler.
Ticari olarak yük ya da yolcu taşıyorsanız raporu beş yılda bir yenilemeniz gerekir. Ehliyetiniz belirli bir ihlal yüzünden geri alındıysa rapor, iadenin şartlarından biridir. Şoför kartı, vale ve operatörlük gibi başvurularda kurumlar rapor isteyebilir; işvereniniz zorunluluk olmasa da kendi dosyası için talep edebilir.
Kim veriyor sorusunun cevabı tektir. Raporu yalnız İl Sağlık Müdürlüğü ruhsatlı psiko-teknik değerlendirme merkezleri düzenler. Hastane test yapmaz, sürücü kursu ve danışmanlık bürosu rapor veremez, internet üzerinden ya da gitmeden psikoteknik olmaz.
SRC belgesi ile psikoteknik raporu ayrı belgelerdir. SRC mesleki yeterlilik eğitimiyle kursta alınır, psikoteknik ise sağlık alanında yapılan bir değerlendirmedir. Ticari araç kullanmak için ikisi birlikte istenir ve birinin varlığı diğerinin yerine geçmez.
- İşvereninize raporun hangi amaçla istendiğini sorun.
- Elinizde eski rapor varsa bitiş tarihini e-Devlet’ten kontrol edin.
- Gideceğiniz merkezin ruhsatlı olduğunu randevu almadan önce öğrenin.
- Yalnız hususi aracınızı kullanıyor ve ehliyetinize el konulmadıysa rapor zorunlu değildir, işvereniniz isterse yine düzenlenir.
Adım 1 ve 2, randevu nasıl alınır, hangi evraklar gerekir?
Ölçüm psikolog eşliğinde ve tek tek yapıldığı için merkezler cihaz saatlerini randevuya göre düzenler. Kaynarca’daki merkezimizden randevuyu telefonla ya da randevu sayfasındaki formla alabilirsiniz; formu doldurduğunuzda bilgileriniz hazır bir mesaja dönüşür. Randevusuz gelindiğinde yoğunluk uygunsa test yapılabilir, ama sırayla beklememek için randevu önerilir.
Randevu alırken başvuru nedeninizi söyleyin. İşe giriş, beş yıllık yenileme ya da ehliyet iadesi için istenen belgeler farklıdır. Firmanız birden fazla sürücüyü birlikte gönderiyorsa randevuyu firma yetkilisinin toplu olarak alması işinizi kolaylaştırır.
Kimliğin aslı kayıt sırasında görülür, fotokopisi dosyada kalır. Fotokopilerin okunaklı olması ve kimlikteki bilgilerin güncel olması gerekir, çünkü rapor bu bilgilerle düzenlenir.
Yabancı uyrukluysanız raporun hangi kimlik numarasıyla düzenleneceğini ve yanınızda hangi belgenin bulunması gerektiğini randevudan önce sorun. Türkçe yönergeleri anlamakta zorlanacağınızı düşünüyorsanız bunu da baştan söyleyin, böylece bilgilendirme buna göre yapılır.
- Ticari sürücü için kimlik fotokopisi ve ehliyet fotokopisi
- Ehliyet iadesi için kimlik fotokopisi, ceza tutanağının aslı ve fotokopisi, iki vesikalık fotoğraf
- Her durumda kimliğin aslı
- Gözlük ya da lens kullanıyorsanız kendisi
Adım 3, test günü nasıl geçer?
Merkeze geldiğinizde önce kayıt açılır ve kimliğiniz kontrol edilir. Ardından sorumlu psikolog hangi bölümlerin uygulanacağını ve her birinde sizden ne beklendiğini anlatır. Aklınıza takılan soruyu bu aşamada sorabilirsiniz.
Test odasında direksiyon, iki pedal, tepki tuşları ve bir ekrandan oluşan onaylı bir cihaz bulunur. Her bölümün başında bir deneme turu yapılır, yönergeyi anladığınızı söylemeden asıl ölçüm başlamaz. Bilgisayar kullanmayı bilmeniz gerekmez, ekrandaki uyarana elle ya da ayakla yanıt verirsiniz.
Odadaki kamera görüntüyü ve sesi kaydeder, cihazın yazılımı da test boyunca karşısında oturan kişiyi görüntüler. Bu kayıt, raporun gerçekten sizin adınıza ve sizin performansınızla düzenlendiğini gösterir. Dikkat isteyen bölümlerin arasına psikomotor bölümler yerleştirilir, aralarda kısa molalar verilir ve su içilebilir.
Teste dinlenmiş gelmek, önceden alıştırma yapmaktan daha belirleyicidir. İnternette online psikoteknik testi adıyla sunulan uygulamalar yalnız alıştırmadır ve rapor yerine geçmez; asıl testte her bölümden önce cihazda deneme yapıldığı için bunlara ihtiyacınız yoktur. Önceki gece alkol almamak ve uykunuzu almak, sonucun gerçek performansınızı göstermesini sağlar.
- Sürekli dikkat ve seçici dikkat
- Muhakeme ve koordinasyon
- Hız ve mesafe tahmini, çarpışma tahmini
- Tepki hızı ve çevresel görüş
- Görsel algı ve bellek, görsel süreklilik
- Gerçek trafiğe ilişkin görüş ve kişilik
Adım 4, rapor aynı gün elinize geçer mi?
Evet. Kişiden kişiye değişen 60 ila 90 dakikalık ölçüm bitince psikolog sonuçları norm değerlerle karşılaştırarak yorumlar ve imzaladığı raporu aynı gün size verir. Merkezde geçirdiğiniz toplam süreye kayıt ve bilgilendirme de eklenir.
Raporun üzerindeki düzenlenme tarihini not edin. Psikiyatri başvurusu için tanınan süre bu tarihten başlar. Rapor elinize geçti diye işiniz bitmiş sayılmaz, çünkü psikolog imzalı rapor tek başına belge yerine geçmez.
Sonuca katılmıyorsanız 30 gün içinde il sağlık müdürlüğüne dilekçe vererek itiraz hakkınızı kullanabilirsiniz. Bu hak kullanılmazsa yeniden değerlendirmeye girmek için 2 yıl beklenir.
İtiraz üzerine yapılan ikinci değerlendirmede de sonuç olumsuz çıkarsa başvurunuz üzerine 3 ay sonra yeniden değerlendirilirsiniz. Bekleme süreleri kişiye bağlıdır ve kayıtlar kimlik numarasıyla tutulduğu için başka bir merkeze gitmek bu süreyi kısaltmaz.
Adım 5, psikiyatri onayını nasıl yaptırırsınız?
Raporu kamu ya da özel bir sağlık kuruluşundaki psikiyatri uzmanına onaylatırsınız. Devlet hastanesine gidecekseniz MHRS’de Ruh Sağlığı ve Hastalıkları polikliniğini seçerek randevu alırsınız. Özel hastanelerde randevu doğrudan hastaneden alınır, hangi kuruluşa gideceğinize siz karar verirsiniz.
Muayeneye kimliğinizle ve psikolog imzalı raporunuzla gidersiniz. Düzenli kullandığınız bir ilaç varsa buna ilişkin belgeyi de götürmeniz hekimin işini kolaylaştırır. Muayene hekimle yüz yüze yapılır; telefonla ya da görüntülü görüşmeyle onay verilmez, aile hekimi de bu onayı veremez.
Süreyi kaçırmayın. Rapor tarihinden sonraki 45 gün içinde psikiyatri uzmanına gitmezseniz 6 ay boyunca yeni bir teste kabul edilmezsiniz. Psikiyatri randevusunu test gününden önce ayarlamak, bu riski baştan ortadan kaldırır.
Hastaneden randevu isterken işlemin psikoteknik raporunun psikiyatri değerlendirmesi olduğunu belirtin. Ehliyet için alınan sürücü sağlık raporu ya da sağlık kurulu farklı işlemlerdir ve yanlış polikliniğe yazılırsanız yeniden yönlendirilmeniz gerekebilir.
Adım 6, e-Devlet kaydını kontrol edip işverene verin
Psikiyatri onayı sisteme girildikten sonra kaydınız çoğunlukla 1 ile 3 iş günü içinde e-Devlet’te listelenir. Onay yoksa sorgulama boş döner. Bu süre geçtiği hâlde kaydı göremiyorsanız onayı veren sağlık kuruluşunu arayın.
İşvereniniz raporu doğrulamak için e-Devlet şifrenizi istememelidir, siz de vermemelisiniz. Kendi hesabınızdan barkodlu belge oluşturup işverene iletmeniz yeterlidir, firma barkodu e-Devlet’in belge doğrulama ekranında kontrol eder. Basılı ya da plastik bir psikoteknik kartının yasal geçerliliği yoktur, denetimde esas alınan e-Devlet kaydıdır.
Barkodlu belgeyi işverene verirken rapor tarihini ve bitiş tarihini de not edin. Ticari taşımacılıkta rapor 5 yıl geçerli olduğu için bu iki tarih, bir sonraki yenilemenin ne zaman planlanacağını gösterir.
Toplam ne kadar sürer, nerede zaman kaybedilir?
Merkezdeki bölüm tek günde biter. Toplam süreyi belirleyen, psikiyatri randevusunun ne zaman bulunduğudur. Sabah saatlerinde teste giren ve psikiyatri randevusunu önceden ayarlayan sürücü, süreci çoğu zaman birkaç gün içinde tamamlar.
Merkezde geçecek zamanı hesaplarken testin 60 ila 90 dakikasına kayıt, bilgilendirme ve raporun hazırlanması için kısa bir bekleme ekleyin. Uzak bir ilçeden geliyorsanız psikiyatri muayenesini aynı güne sıkıştırmak yerine ayrı bir gün planlamak daha rahat olur.
Ticari taşımacılıkta rapor 5 yıl geçerlidir ve süre dolduğunda size bir uyarı gelmez. Yenileme ilk alımla aynı adımlardan oluşur, 12 test yeniden uygulanır ve psikiyatri onayı tekrarlanır. Bitiş tarihini telefonunuzun takvimine eklemek, son haftada randevu aramanın önüne geçer.
Ehliyet iadesi için geliyorsanız süreçte üçüncü bir durak daha vardır, dosyanızın bulunduğu trafik birimi. İade için idari para cezalarının tamamının ödenmiş olması gerekir ve bazı ihlallerde psikoteknikle birlikte psikiyatri muayenesi de aranır. Hangi belgelerin istendiğini yola çıkmadan trafik biriminden öğrenmek gereksiz gidiş gelişi önler.
- Ceza tutanağının aslı evde unutuluyor ve kayıt açılamıyor.
- Gece vardiyasından uykusuz gelindiği için ölçüm başka güne kalıyor.
- Gözlük unutuluyor, test günlük sürüş koşulunu yansıtmadığı için erteleniyor.
- Rapor alındıktan sonra psikiyatri randevusu erteleniyor ve 45 gün aşılıyor.
- Yenileme son haftaya bırakılıyor, hastane randevusu yetişmiyor.
Sık sorulanlar
İlgili yazılar
