Firmalar sürücülerinin psikoteknik raporunu yalnız İl Sağlık Müdürlüğü ruhsatlı psiko-teknik değerlendirme merkezlerinden aldırabilir; hastane, sürücü kursu ya da danışmanlık firması bu raporu düzenleyemez. Kaynarca’daki merkezimizde sürücüler toplu randevuyla ardışık saatlere yerleştirilir ve psikolog imzalı rapor test günü verilir. Ardından her sürücü raporunu 45 gün içinde bir psikiyatri uzmanına onaylatır.
Psikoteknik raporunu kim verir, kim veremez?
İşe alım dosyası hazırlanırken ya da yenileme dönemi geldiğinde insan kaynakları biriminin ilk sorusu, raporun hangi kurumdan geleceğidir. Mevzuat bu yetkiyi tek bir kuruluş türüne bırakır. İl Sağlık Müdürlüğünden ruhsat almış, onaylı psiko-teknik cihazıyla çalışan ve testleri psikolog eşliğinde uygulayan merkezler raporu düzenler.
Bu koşullardan biri eksikse eldeki kâğıt denetimde sürücünün raporu sayılmaz. Bir teklifin kolay görünmesi, onu sunan yerin yetkili olduğunu göstermez. Firma için sade ve güvenli yol, sürücüyü doğrudan ruhsatlı bir merkeze yönlendirmektir.
Süreci ilk kez yöneten birimlerin en çok karıştırdığı konu, testin yapıldığı yer ile onayın verildiği yerin farklı olmasıdır. Sürücüye yalnızca hastaneye gitmesini söylemek onu yanlış kapıya gönderir. Doğru sıra önce ruhsatlı merkez, sonra hastanenin psikiyatri polikliniğidir.
Rapor hangi ilde alınırsa alınsın ülke genelinde geçerlidir, çünkü kayıt merkezî sisteme işlenir. Firmanın Kocaeli’deki tesisinde çalışan sürücü ile İstanbul’daki sürücü aynı belgeyle denetime girer. Belirleyici olan, raporun ruhsatlı bir merkezde, onaylı cihazla ve psikolog imzasıyla düzenlenmiş olmasıdır.
- Testi uygulayıp psikolog imzalı raporu düzenleyen yer ruhsatlı psiko-teknik değerlendirme merkezidir.
- Hastane test yapmaz; psikiyatri polikliniği yalnız merkezden gelen raporu muayeneyle onaylar.
- Sürücü kursu, SRC kursu ve danışmanlık firması rapor düzenleyemez, en fazla yönlendirme yapabilir.
- İnternet siteleri ve uygulamalar testi uzaktan yapamaz, ölçüm yüz yüze ve kamera kaydıyla yürür.
- e-Devlet rapor üretmez, psikiyatri onayından sonra kaydı gösterir ve barkodlu çıktısını verir.
Merkezin ruhsatı nasıl doğrulanır?
Ruhsatı önceden soran firma, sürücüsünü sonradan iptal edilecek bir rapordan korur. Psiko-teknik değerlendirme merkezlerini İl Sağlık Müdürlüğü ruhsatlandırır ve belirli aralıklarla denetler. Bir merkezin onaylı olup olmadığını İl ya da İlçe Sağlık Müdürlüğüne merkezin resmî unvanını vererek sorabilirsiniz.
Ruhsat tek başına yetmez, testi uygulayan psikoloğun adına düzenlenmiş bir uygulama yetki belgesi de bulunmalıdır. Ruhsat merkeze, uygulama yetki belgesi psikoloğa verilir ve ikisi birlikte aranır. Ölçüm Sağlık Bakanlığınca onaylı bir psiko-teknik cihazında yapılır, sonuçlar Bakanlığın belirlediği norm değerlerine göre yorumlanır.
Kaynarca’daki merkezimiz 2022’den bu yana İl Sağlık Müdürlüğü tarafından onaylı ve ruhsatlıdır; psikoteknik test yapmaya ve rapor düzenlemeye yetkilidir. Firma yetkilisi randevudan önce ruhsatı ve psikoloğun yetki belgesini görmek isteyebilir.
Test odasının kamerayla izlenmesi ve teste giren kişinin görüntüsünün sistemce kaydedilmesi, birinin sürücü yerine teste girmesini önler. Görüntüler merkezde iki yıl saklanır ve denetimde incelenebilir. Teste girilmeden ya da başkası girerek düzenlenmiş rapor bu incelemede bulunur ve geriye dönük iptal edilir; iptal günü o sürücü ticari araç kullanamaz.
- Merkezin İl Sağlık Müdürlüğünce düzenlenmiş ruhsatı ve ruhsattaki resmî unvanı
- Testleri yürüten psikoloğun uygulama yetki belgesi
- Ölçümün onaylı bir psiko-teknik cihazında yapılıp yapılmadığı
- Test odasında görüntü ve ses kaydı alınıp alınmadığı
- Psikolog imzalı raporun hangi gün teslim edildiği
Toplu randevu nasıl planlanır?
Toplu randevu, bütün sürücülerin aynı saatte kapıda olması anlamına gelmez. Her değerlendirme bir sürücüyle, bir cihazda ve psikolog eşliğinde yapıldığı için sürücüler ardışık saatlere yerleştirilir. Ekip kalabalıksa plan birkaç güne bölünür, böylece filonun tamamı aynı gün seferden çekilmez.
Listeyi hazırlarken yalnız planlama için gereken bilgiyi paylaşmak yeterlidir. Rapor sağlıkla ilgili bilgi taşır; 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu da sağlık verisini özel nitelikli kişisel veriler arasında sayar. Randevu için ad soyad ve tercih edilen gün yeter, kimlik ve ehliyet fotokopisini her sürücü randevuya kendisi getirir.
Vardiyalı tesislerde gece vardiyasından çıkan sürücüyü doğrudan teste göndermemek gerekir. Testler dikkat, tepki hızı ve koordinasyonu ölçtüğü için uykusuz gelen sürücünün sonucu günlük performansını yansıtmayabilir. İzin günü ya da dinlenmiş olunan bir sabah, plan için daha uygun bir zamandır.
- Firma yetkilisi kaç sürücü göndereceğini ve hangi günlerin uygun olduğunu telefonla ya da randevu formuyla iletir.
- Vardiya ve sefer düzenine göre her sürücüye ayrı bir saat ayrılır, liste yetkiliye iletilir.
- Randevu günü bir sürücü gelemezse yerine aynı firmadan başka bir sürücü alınabilir.
- Gün sonunda testi tamamlayan ve tamamlayamayan sürücüler yetkiliyle birlikte gözden geçirilir.
- Talep edilirse fatura firma adına düzenlenebilir.
Sürücüyü merkeze gönderirken ne söylemeli?
Sürücüye verilecek kısa bir bilgi notu, aynı işin iki kez yapılmasını önler. Ticari taşımacılık için gelen sürücüden kimlik ve ehliyet fotokopisi istenir, kimliğin aslı da kayıt sırasında görülür. Ehliyeti geri alınmış bir sürücü gönderiliyorsa ceza tutanağının aslı ve fotokopisi ile iki vesikalık fotoğraf da gerekir.
Test günü kayıt ve kimlik kontrolüyle başlar. Sorumlu psikolog uygulanacak bölümleri anlatır, her bölümün başında cihazda bir deneme turu yapılır ve yönerge anlaşılmadan asıl ölçüme geçilmez. Cihaz direksiyon, pedallar ve tepki tuşlarından oluştuğu için sürücünün bilgisayar kullanmayı bilmesi gerekmez.
Ölçüm 12 testten oluşur. Sürekli dikkat, muhakeme, koordinasyon, hız ve mesafe tahmini, çarpışma tahmini, seçici dikkat, tepki hızı, çevresel görüş ve kişilik bunlardan bazılarıdır. Sürücü bölümler arasında kısa molalar verir, en sona kalan kişilik ölçeği zamana bağlı değildir. Bütün testler kişiye göre 60 ila 90 dakikada biter.
- Kimliğin aslı ile kimlik ve ehliyet fotokopisini yanına alması
- Gözlük ya da lens kullanıyorsa teste onunla girmesi
- Önceki gece alkol almadan ve uykusunu alarak gelmesi
- Merkezde geçecek 60 ila 90 dakikayı ve yol süresini birlikte hesaplaması
- Raporu aldıktan sonra psikiyatri muayenesini kendisinin yaptıracağını bilmesi
Rapor aynı gün çıkar mı, psikiyatri onayı nasıl takip edilir?
Evet, ölçüm verileri norm değerlerle karşılaştırıldıktan sonra psikolog imzalı rapor aynı gün düzenlenir ve sürücüye verilir. Bu rapor henüz belge sayılmaz. Belgeye dönüşmesi için sürücünün rapor tarihinden başlayarak 45 gün dolmadan kamu ya da özel bir sağlık kuruluşunda psikiyatri uzmanına görünmesi gerekir.
Bu süre kaçarsa sürücü 6 ay boyunca yeniden teste alınmaz. Filo açısından bu, yarım yıl direksiyona geçemeyen bir şoför demektir. Psikiyatri randevusunu test gününden önce ayarlamak ve muayene tarihini sürücü dosyasına yazmak, kaybı baştan önler.
Muayene yüz yüze yapılır. Sağlık Bakanlığı 27.09.2023 tarihli yazısıyla psikoteknik raporlarının psikiyatri uzmanınca uzaktan sağlık hizmetiyle değerlendirilemeyeceğini bildirmiştir. Firma anlaşmalı olduğu bir hastaneyi önerebilir, ama muayeneyi merkezin üstlenmesi ya da test hizmetiyle tek kalemde sunması mevzuata aykırıdır.
Onaydan sonra kayıt e-Devlet’e işlenir ve genellikle 1 ile 3 iş günü içinde görünür. Firma raporu doğrularken sürücünün e-Devlet şifresini istemez. Sürücü kendi hesabından barkodlu belge oluşturur, firma barkod numarasını e-Devlet’teki belge doğrulama ekranında kontrol edip çıktıyı personel dosyasına ekler. Yenilemede onay tamamlanana kadar yeni kayıt oluşmaz, bu yüzden sürücü dosyası yeni barkodlu belge gelmeden kapatılmamalıdır.
Yenileme takvimi nasıl kurulur?
Ticari taşımacılıkta psikoteknik raporu 5 yılda bir yenilenir ve Karayolu Taşıma Yönetmeliği yetki belgesi sahibinden bu raporu taşıyan şoför çalıştırmasını ister. Geçerli raporu olmayan şoför için idari para cezası uygulanır. Süre dolduğunda kimse uyarı göndermez, takip firmanın kendi kaydıyla yapılır.
Aynı dönemde işe alınan sürücülerin raporları beş yıl sonra aynı aylara düşer. Takvim önceden kurulmazsa birkaç hafta içinde filonun önemli bir kısmı birlikte raporsuz kalabilir. Yenileme kısaltılmış bir işlem değildir; 12 test baştan uygulanır ve psikiyatri onayı yeniden alınır.
Rapor tarihlerini merkezimizle paylaşan firmalar için yenileme zamanı yaklaşan sürücülerin hatırlatma listesi hazırlanır. Böylece yenileme son haftaya kalmaz, psikiyatri randevusu için de zaman kalır.
- Her sürücü için rapor tarihini ve bitiş tarihini tek satırda tutun.
- Bitişine üç ay kalan sürücüleri işaretleyip tarihi e-Devlet kaydıyla karşılaştırın.
- Yenileme dönemi yakın sürücüleri aynı haftaya toplayıp toplu randevu isteyin.
- Testten sonra psikiyatri başvurusunun 45 gün içinde yapıldığını kontrol edin.
- 66 yaşına yaklaşan sürücüleri ayrıca izleyin; SRC belgesi bu yaşta askıya alınır, sağlık ve psikoteknik raporuyla 69 yaşına kadar yeniden kullanılır.
Tuzla, Gebze ve Çayırova’dan Kaynarca’ya nasıl gelinir?
Tuzla’da ayrı bir merkezimiz yoktur; Tuzla’daki firmaların sürücüleri Pendik Kaynarca’daki merkezimize gelir. Merkez E-5 yan yol üzerindedir ve kuş uçuşu Tuzla’ya yaklaşık 7,6 km, Çayırova’ya 10,3 km, Gebze’ye 16,7 km uzaklıktadır.
Tersaneler bölgesine personel taşıyan servis şoförleri için İçmeler Marmaray istasyonu yakın bir bağlantıdır, trenle aktarmasız Kaynarca’ya gelinir. Aydınlı’daki İstanbul Anadolu Yakası OSB çevresinden gelen kamyon ve dağıtım sürücüleri D-100’e bağlanabilir ya da TEM’den Kurtköy bağlantısıyla Pendik’e iner. Orhanlı’daki İstanbul Deri OSB tarafından gelenler otobüsle Sabiha Gökçen Havalimanı istasyonuna geçip M4 hattıyla Tavşantepe’de inebilir.
Kocaeli tarafında Çayırova’da Şekerpınar çevresindeki lojistik depoları, Gebze’de organize sanayi bölgeleri yoğundur. Her iki ilçeden Marmaray ile Kaynarca istasyonuna aktarmasız gelinir, araçla D-100’ü İstanbul yönünde izleyip Kaynarca’da yan yola geçmek yeterlidir. Psikoteknik için ikamet şartı aranmadığından bu firmalar kendi çevrelerindeki onaylı merkezleri de seçebilir; güzergâhı İstanbul tarafına uzanan ekipler için Kaynarca yol üstündedir.
- Marmaray Kaynarca istasyonu yaklaşık 0,8 km
- M4 Tavşantepe istasyonu yaklaşık 1,2 km, M4 Fevzi Çakmak istasyonu yaklaşık 1,3 km
- Marmaray Tersane istasyonu yaklaşık 2 km
- Pendik İDO iskelesi yaklaşık 2,1 km
- Araçla D-100 üzerinden Kaynarca’da E-5 yan yola geçiş, çevrede park imkânı
Sık sorulanlar
İlgili yazılar
